پایگاه خبری تحلیلی بانک مردم: بانک مرکزی سقف انتقال ساتنا را برای شش بانک ناتراز کاهش داد؛ سیاستی برای مهار ناترازی که پیامدهای منفی اقتصادی دارد.
به گزارش بانک مردم و به نقل از بنکر، بانک مرکزی ایران از تاریخ ۲۷ بهمن ۱۴۰۴، سقف انتقال ساتنا را برای شش بانک ناتراز روزانه به ۲۰۰ میلیون تومان محدود کرد. این تصمیم، نخستین اقدام عملی سیاستگذار پولی برای مقابله با ناترازی بانکها محسوب میشود و هدف آن مهار استفاده بیشازحد برخی بانکها از منابع بانک مرکزی اعلام شده است.
این شش بانک شامل ایران زمین، رسالت، سپه، مسکن و موسسه ملل هستند که با این محدودیت مواجه شدهاند. اعمال این سقف انتقال به نوعی سیاست تنبیهی و کنترلی برای بانکهای ناتراز تلقی میشود و میتواند روند اصلاح مالی آنها را سرعت ببخشد.
ریشههای ناترازی در سیستم بانکی ایران
نگاهی به گذشته
مشکل ناترازی بانکها در ایران به سالهای دور بازمیگردد و آثار آن طی سالها آشکار شده است. یکی از مهمترین نمونهها، انحلال بانک آینده و ادغام آن در بانک ملی بود.
هرچند سیاستگذار پولی در ادوار مختلف تلاش کرده این معضل را حل کند، اما بسیاری از اقدامات روی کاغذ باقی ماند و در عمل چندان مؤثر نبود. برخی کارشناسان معتقدند انحلال بانک آینده، هرچند دیرهنگام، نقطه شروعی برای اصلاح و کنترل بانکهای ناتراز ایجاد کرد.
پیامدهای احتمالی محدودیت سقف انتقال ساتنا
تیغ دولبه سیاست بانک مرکزی
کارشناسان معتقدند کاهش سقف انتقال ساتنا مانند یک تیغ دولبه عمل میکند. از یک سو، این سیاست میتواند ناترازی و فشار بر شبکه بانکی را کاهش دهد. از سوی دیگر، میتواند اعتماد سپردهگذاران را کاهش داده و انگیزه سپردهگذاری را کم کند.
خطر افزایش خروج نقدینگی
اعمال این محدودیت ممکن است باعث افزایش خروج نقدینگی از بانکها شود و فشار بر بانکهای خصوصی را بیشتر کند. تجربه نشان داده که تغییرات ناگهانی در قوانین بانکی میتواند ترس و احتیاط مشتریان را به همراه داشته باشد و سرمایهگذاری و فعالیت اقتصادی را تحت تأثیر قرار دهد.
ساتنا چیست و چگونه کار میکند؟
سیستم تسویه ناخالص آنی
ساتنا، سامانه تسویه ناخالص آنی، یکی از مهمترین سیستمهای پرداخت بینبانکی در ایران است که از مهر ۱۳۸۶ توسط بانک مرکزی راهاندازی شد. این سامانه برای انتقال مبالغ بالا بهصورت فوری و بین بانکها طراحی شده و جایگزین مطمئنی برای چکهای رمزدار بینبانکی به شمار میرود.
مزایای ساتنا برای مشتریان
مشتریانی که دارای حساب جاری، پسانداز یا مدتدار هستند، میتوانند با استفاده از ساتنا مبالغ خود را به حساب دیگران یا به حسابهای خود در سایر بانکها در همان روز منتقل کنند. سرعت و امنیت در انتقال وجه، مهمترین مزیت این سامانه است که معاملات بزرگ بانکی را تسهیل میکند.
وعدهها و سیاستهای مدیریتی جدید
اهداف عبدالناصر همتی
با آغاز دوره جدید مدیریت بانک مرکزی به ریاست عبدالناصر همتی، دو هدف اصلی اعلام شد:
-
ایجاد ثبات در بازار ارز
-
برخورد با ناترازی بانکها
محدودیت سقف انتقال ساتنا برای شش بانک ناتراز اولین گام عملی در راستای این اهداف است و نشاندهنده تلاش بانک مرکزی برای اصلاح ساختاری شبکه بانکی است.
تجربه و درسهای گذشته
اصلاح ناترازی بانکها در عمل
با وجود تلاشهای متعدد، بسیاری از برنامههای اصلاح ناترازی بانکها در گذشته بر روی کاغذ باقی مانده و اثر ملموسی در بازار نداشته است. اعمال محدودیت ساتنا میتواند نقطه عطفی برای بهبود کنترل منابع بانکی باشد و سایر بانکهای ناتراز را به اصلاح خود وادار کند.
اهمیت نظارت و شفافیت
کارشناسان تأکید دارند که موفقیت این سیاست نیازمند نظارت مستمر و شفافیت کامل در شبکه بانکی است تا هم از سوءاستفاده جلوگیری شود و هم اعتماد سپردهگذاران حفظ گردد.
اثرات اقتصادی و روانی محدودیت ساتنا
کاهش انگیزه سپردهگذاری
محدودیت در سقف انتقال وجه، میتواند انگیزه سپردهگذاری مردم را کاهش دهد و بخشی از سرمایهها را به سمت خروج نقدینگی از سیستم بانکی سوق دهد. این اتفاق نه تنها بر عملکرد بانکهای خصوصی اثرگذار است، بلکه اعتماد عمومی به سیستم بانکی را نیز تحت تأثیر قرار میدهد.
پیامد بر بازار پول
کاهش سقف انتقال ساتنا ممکن است سرعت گردش نقدینگی را کم کند و موجب کندی تراکنشهای بزرگ بانکی شود. بانکها باید با راهکارهای جایگزین و مدیریت دقیق منابع، از فشار منفی بر مشتریان جلوگیری کنند.
جمعبندی
سقف انتقال ساتنا برای شش بانک ناتراز، اقدامی جدی و مؤثر برای مقابله با ناترازی بانکی است که پیامدهای مثبت و منفی دارد. از یک طرف، این تصمیم میتواند فشار بر بانکهای ناتراز را کاهش دهد و نقطه شروع اصلاح ساختاری باشد. از طرف دیگر، ممکن است اعتماد سپردهگذاران و انگیزه سرمایهگذاری را کاهش داده و خروج نقدینگی را تشدید کند.
با توجه به سابقه ناترازی و اقدامات ناکامل گذشته، موفقیت این سیاست بستگی به نظارت مستمر، شفافیت و مدیریت دقیق منابع بانکی دارد. در نهایت، سقف جدید انتقال ساتنا گامی مهم برای اصلاح شبکه بانکی ایران محسوب میشود، اما پیامدهای اقتصادی و روانی آن برای بانکها و مشتریان باید به دقت رصد شود.
